W tym artykule będę chciał przedstawić wam oświetlenie studyjne i plenerowe, tak byście mogli sami wybrać, co będzie w waszej pracy najpraktyczniejsze.

Oświetlenie mobilne i studyjne możemy podzielić na 2 duże grupy:

1. światło ciągłe,
2. światło błyskowe.

Ze względu na możliwości wyzwalania, światło błyskowe dzielimy na podgrupy:

1. błysk stały
   • lampy na stopkę
   • tanie lampy studyjne
2. błysk manualny - ręczny
   • lampy na stopkę
   • tanie lampy studyjne
   • drogie lampy studyjne
3. automatyka

Wiadomo, że najlepszym i najłatwiejszym sposobem na kupienie czegokolwiek są serwisy aukcyjne. Można nabyć tam każdą z wyżej wymienionych lamp. Często spotykane są też zestawy przygotowane przez sprzedawcę. W takim zestawie najczęściej jest lampa, statyw i srebrna lub transparentna parasolka. Na temat osprzętu, jaki warto będzie na początek kupić do każdej z lamp, opowiem więcej w następnym artykule.

Gdy mówimy o lampach warto wspomnieć kilka pojęć jakie możemy spotkać:

• liczba przewodnia (lp) - miara mocy lampy przy iso 100 i danej ogniskowej lampy,
• kabel synchronizacyjny (synchro) - przenosi dane z aparatu do automatycznej współpracy z lampą,
• kabel PC - pozwala wyzwalać lampę w inny sposób niż przez stopkę, np. podłączając odbiornik bezprzewodowy,
• światło prowadzące (pilotujące) - światło ciągłe, stosunkowo słabsze od błyskowego, pomaga przy ustawianiu większej ilości świateł.

Studyjne światło ciągłe i błyskowe bez regulacji mocy

Lampy o świetle ciągłym i błyskowym składają się z oprawki i żarówki. Takie samo mocowanie jest dla lamp błyskowych o stałej mocy jak i dla lamp o świetle ciągłym. Obydwie lampy posiadają gwinty E27. Często amatorzy używają takiego połączenia. Daje to nie tylko możliwość pracy na dużo większych mocach, ale także podgląd rozłożenia światła. Żarówki ciągłe można nabyć już od 25zł, błyskowe od 45zł, zaś podwójne oprawki od 40zł. Najlepszym jednak rozwiązaniem są oprawki potrójne i większe, które pozwalają na lepszy komfort i większą moc przy pracy. Niestety, taki sprzęt kosztuje już znacznie więcej. Często używane są także halogeny, które można nabyć w marketach budowlanych. Takie lampy mają swoje wady, jak i zalety. Pozostawiają one po sobie żółte przebarwienia, które bardzo przeszkadzają, chociażby przy obróbce lub mieszaniu rożnych rodzai świateł, np. halogen + żarówka. W omówionych lampach nie można także regulować mocy przy pomocy elektroniki. Jedyny sposób to odbijanie światła od przedmiotów, np. blend czy ścian lub nakładanie co raz to grubszej warstwy materiałów przepuszczających, np. parasolki transparentnej lub softboxów. Jego wielką zaletą jest to, że początkujący fotograf może zobaczyć efekt końcowy (jakby na żywo), jeszcze przed kliknięciem spustu, gdyż światło kierunkowe (ciągłe) świeci cały czas.

Lampy błyskowe ze stopką

Na polskim rynku można spotkać kilka firm, np. tańsze, chińskie Tumax, Nissin, Fomei i kilka znaczących ale droższych japońskich Canon, Nikon czy niemiecki Metz. Każda z nich jest polecana przez różnych użytkowników. Jeżeli szukamy taniej lampy z automatyką dla danego systemu, to chińskie firmy pozwalają na wybór takiego sprzętu. Można znaleźć w ich ofercie kilka rodzai lamp dla każdego z systemów. Niestety bardzo tanie lampy nie pozwalają na ręczną zmianę mocy. Często jeżeli jednak mają taką możliwość, to po prostu błyskają pełną mocą. Są one jednak bardzo mobilne ze względu na działanie z baterii. Gdy wiemy, że będziemy używać jej zarówno w celach prywatnych jak i w studio, wtedy warto kupić lampę z automatyką i manualem, ale musimy dołożyć jeszcze 200 -300zł. Moim zdaniem lepszym rozwiązaniem są lampy tylko i wyłącznie manualne. Można wtedy kupić używaną, tanią lampę dobrej marki, przeznaczoną do aparatów analogowych, ale o większej liczbie przewodniej. Automatyka takich lamp współgra tylko i wyłącznie z analogami. Z aparatami cyfrowymi idealnie działać będzie tryb ręczny. Jedyna wada takiego wyboru to wolniejsza obsługą, ale przy większej wprawie i ustawianiu mocy często pomaga nam wbudowany kalkulator. Jeżeli lampa zamontowana jest na stopce lub na kablu synchro, to pobiera ona przysłonę z aparatu i pokazuje na jaką odległość “błyśniemy” z danej mocy. Takiej możliwości nie mamy gdy wyzwalamy lampę w inny sposób np. bezprzewodowy czy kablem PC.

Lampy błyskowe studyjne

Możemy wyróżnić dwa typy takich lamp. Jedne pobierają prąd tylko z gniazdka, drugie zaś pozwalają dodatkowo podłączyć do akumulatora. Profesjonaliści używają dużych studyjnych lamp błyskowych przy fotografowaniu ludzi. Sięgają one nawet 1000W. Na początek dobrym i stosunkowo tanim rozwiązaniem są odpowiedniki drogich lamp oferowane przez chińskie firmy takie jak Powerlux, Fighters a także Quantuum. Na początek warto nabyć jedną mocniejszą i jedna słabszą lampę np. lampa główna o mocy 500W i słabsza o mocy 300W. Koszt takich lamp to dla 600W/500W - 900zł a 300W - 500zł. Mocniejszej użyjemy do oświetlenia postaci a drugiej słabszej do osłabienia cieni lub do oświetlenia tła. Oczywiście zawsze warto inwestować w większą moc i większą ilość lamp. Mając np. 4 lampy możemy idealnie oświetlić modelkę/a i dodatkowo równomiernie oświetlić tło z każdej strony. Bardzo często firmy takie jak Delicacy oferują modele lamp które sugerują w nazwie jaką mają moc. Młodzi fotografowie nie zdają sobie z tego sprawy. Niestety takie lampy mają niekiedy tylko połowę wartości podanej w nazwie. Warto wspomnieć też, że gdy kupimy u wiarygodnego źródła np. bezpośrednio w sklepie internetowym danej firmy, można liczyć na bardzo dobry serwis gwarancyjny. Chińskie firmy na polskim rynku oferują modele lamp z mocowaniami Bowens. Jest to bardzo dobre rozwiązanie, gdyż wszystkie tanie rozpraszacze, czy inny osprzęt w serwisach aukcyjnych jest właśnie takiego rodzaju. Powerlux i Quantuum mają w ofercie akumulatory, które są tanim plenerowym rozwiązaniem dla specjalnie do tego przystosowanych lamp studyjnych. Działają na napięciu zaledwie 12V. Niestety zwykle lampy 230V nie będą działać przy tak niskim napięciu. Do nich trzeba już kupić drogie agregaty lub akumulatory innych renomowanych firm. Lampy 12V 500W kosztują w zestawie z akumulatorem od 1400zł, zaś 300W od 950zł. Oczywiście takie lampy działają z napięciem z gniazdka (220V). Taki akumulator przenośny można podłączyć bezpośrednio pod akumulator samochodowy. Niestety jak wiadomo akumulator może ulec awarii (wylać), dlatego jest to dosyć niebezpieczne. Ale wielką zaletą jest to, że bardzo wydłuża się czas pracy.

Mam nadzieje, że ten artykuł przybliżył wam chociaż trochę ten trudny temat i ułatwił wybór sprzętu do swojej pracy.

Tekst i zdjęcia: Arkadiusz Szczudło